විදෙස්

ලෝක ප්‍රකට ඇමෙරිකානු නීතිඥ මාර්ක් ලැනියර් (Mark Lanier), ගෝලීය තාක්ෂණික දැවැන්තයින් වන මෙටා (Meta) සහ ගූගල් (Google) සමාගම්වලට එරෙහිව පැවැති ඓතිහාසික නඩු විභාගයක් ජයග්‍රහණය කිරීමට සමත්ව තිබේ. මෙම නඩුවේ සුවිශේෂත්වය වන්නේ: සමාජ මාධ්‍යවල අඩංගු දෑ පිළිබඳව නොව, මෙම යෙදුම් හිතාමතාම ළමයින් ඇබ්බැහි වන ආකාරයෙන් ම සැලසුම් කර ඇති බව අධිකරණයේදී ඔප්පු කිරීමට ලැනියර් සමත් වීමයි.

නීති ක්ෂේත්‍රය මෙම සටන හඳුන්වන්නේ අතීතයේ දුම්කොළ සමාගම්වලට එරෙහිව පැවැති දැවැන්ත නීතිමය සටන්වලට සමාන අවස්ථාවක් ලෙස ය.

කේලි ගේ කඳුළු කතාව සහ අධිකරණ තීන්දුව

‘කේජීඑම් එදිරිව මෙටා සහ අනෙකුත් අය’ (KGM vs Meta et al) ලෙස නම් කර තිබූ මෙම නඩුවේ පැමිණිලිකාරිය වූයේ දැනට 20 වැනි වියේ පසුවන කේලි (Kaley) නැමැති තරුණියකි. ඇය වයස අවුරුදු 6 සිට යූටියුබ් වෙබ් අඩවියටත්, වයස 9 සිට ඉන්ස්ටග්‍රෑම් යෙදුමටත් දැඩි ලෙස ඇබ්බැහි වී තිබුණි. මෙම ඇබ්බැහිය නිසා ඇය දිනකට පැය 16ක් දක්වා කාලය ඉන්ස්ටග්‍රෑම් හි ගත කළ අතර, සිරුරේ ස්වරූපය පිළිබඳ මානසික ව්‍යාකූලතාව (body dysmorphia), දැඩි කාංසාව සහ විශාදය යනාදි රෝගවලට ගොදුරු වී වයස අවුරුදු 10 දී සිරුර තුවාල කරගැනීමට පවා පෙළඹුණාය.

කෙසේවෙතත් අවසානයේ මෙම නඩුවේ තීන්දුව ප්‍රකාශ කරමින් ජූරි සභාව විසින් මෙටා සහ ගූගල් සමාගම් වැරදිකරුවන් කළ අතර, කේලිට ඩොලර් මිලියන 6ක වන්දියක් ගෙවන ලෙස ද නියම කළේ ය. මෙයින් 70%ක් මෙටා සමාගම ද, 30%ක් ගූගල් සමාගම ද ගෙවිය යුතුය.

තාක්ෂණික දැවැන්තයන් ගේ කූට උපක්‍රම හෙළි වෙයි

නඩු විභාගයේ දී සමාගම්වල අභ්‍යන්තර ලේඛන රැසක් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ අතර, ඔවුන් සූදු පිටිවල භාවිත කරන මනෝවිද්‍යාත්මක උපක්‍රම (casino science) සහ පරිශීලකයින් මුළා කරන කූට ක්‍රමවේද (dark patterns) සිය යෙදුම් තුළ භාවිත කර ඇති බව හෙළි විය. ගූගල්හි 2012 වසරේ අභ්‍යන්තර සටහනක සඳහන් වූයේ යූටියුබ් හි අරමුණ නරඹන්නන් ආකර්ෂණය කරගැනීම නොව ඔවුන් ඇබ්බැහි කරවීම බවයි. එමෙන්ම 2018 මෙටා වාර්තාවක දැක්වුණේ නව යොවුන් වියේ පසුවන්නන් ග්‍රහණය කරගත යුත්තේ ඔවුන් ළමා වියේ දී ම බවයි.

නඩු විභාගය අතරතුර මෙටා ප්‍රධානී මාර්ක් සකර්බර්ග්ගේ ආරක්ෂකයින් මුහුණු හඳුනාගැනීමේ තාක්ෂණය සහිත 'රේ-බෑන්' (Ray-Ban) ස්මාර්ට් කණ්ණාඩි පැලඳ ජූරි සභිකයන්ගේ අනන්‍යතාව හඳුනාගැනීමට ඩිජිටල් නිරීක්ෂණයක යෙදීමට උත්සාහ කළ අතර, ලැනියර්ගේ පැමිණිල්ල මත විනිසුරුවරයා එම කණ්ණාඩි ගැලවීමට නියෝග කළේය.

AI තාක්ෂණයෙන් ම AI සමාගම් පරාජය කිරීම

මෙම දැවැන්ත සමාගම් තමන් සතු කෘතිම බුද්ධි (AI) තාක්ෂණය නඩුව සඳහා භාවිත කරනු ඇතැයි දැන සිටි නීතිඥ ලැනියර්, ඊට ප්‍රතිචාර ලෙස ගූගල්හි 'ජෙමිනි', 'ක්ලෝඩ්' සහ 'චැට්ජීපීටී' යනාදි විවිධ AI මාදිලි එකතු කර සකස් කරන ලද විශේෂිත කෘතිම බුද්ධි පද්ධතියක් (BoodleBox) නඩුව සඳහා භාවිත කළේය.

මෙම AI පද්ධතිය මගින් සෑම ජූරි සභිකයකු ගේ ම මානසික ආදර්ශනයක් (psychological exemplar) නිර්මාණය කර, නඩු විභාගයේ දී ඔවුන් සිතන ආකාරය සහ ව්‍යාකූල වන තැන් පුරෝකථනය කරගැනීමට ලැනියර් පියවර ගත්තේ ය.

65 හැවිරිදි ලැනියර් වසර 42ක පළපුරුද්දක් ඇති ප්‍රකට නීතිඥයෙකි. මීට පෙර ජොන්සන් ඇන්ඩ් ජොන්සන් (Johnson & Johnson) සමාගමට එරෙහිව ඩොලර් බිලියන ගණනක පිළිකා වන්දි නඩුවක් ද, ඔපියොයිඩ් ඖෂධ වසංගතයට එරෙහි නඩු ද ජයග්‍රහණය කර ඇත්තේ ඔහුය. ඔහු අසරණ මිනිසුන් වෙනුවෙන් සටන් කිරීම තමන් ගේ දේව මෙහෙවරක් ලෙස සලකයි.

මෙම ඓතිහාසික ජයග්‍රහණයත් සමග ලොව පුරා සමාජ මාධ්‍ය සමාගම්වලට එරෙහිව ළමා මානසික සෞඛ්‍යයට හානි කිරීම සම්බන්ධයෙන් නඩු 2,000කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් මේ වන විට ගොනු කර ඇත. එමෙන්ම ලැනියර්ගේ නීති ආයතනය මේ වන විට OpenAI (ChatGPT භාවිතය නිසා සිය පුතු සියදිවි නසාගත් බව පවසන මවුපියන් වෙනුවෙන්) සහ Roblox ක්‍රීඩා වේදිකාවට එරෙහිව ද නඩු පැවරීමට කටයුතු කරමින් සිටී.

මූලාශ්‍ර - Lak Kiwi News