විශේෂාංග

නන්දා මාලනීගේ හඬ නතර වී ඇත. දශක හයකට වැඩි කාලයක් ශ්‍රී ලංකාවේ සංගීත ක්ෂේත්‍රය තුළ ඇසුණු ඒ හඬ දැන් භෞතිකව අප අතර නැත. එහෙත් ඇය ගැයූ ගීතවලින් මතු කළ ප්‍රශ්න තවමත් අවසන් වී නැත. සමාජ අසාධාරණය, දේශපාලන මර්දනය, සාමාන්‍ය මිනිසාගේ වේදනාව සහ රටේ වෙනස් වන සමාජ යථාර්ථය ගැන ඇය ගැයූ දේවල් අදත් අර්ථවත් වන්නේ ඒ නිසාය.

නන්දා මාලනී මෙරට ප්‍රකට ගායිකාවක් වූවා පමණක් නොව, තමන් ජීවත් වූ කාලයේ සමාජය දෙස බැලූ කලාකාරිනියකද වූවාය. ඇගේ ගීත සමහර අවස්ථාවල වින්දනය ඉක්මවා ගොස් ප්‍රශ්න කිරීමක් බවට පත් විය. විශේෂයෙන් දේශපාලනිකව කැළඹුණු කාලවලදී ඇගේ හඬට ලැබුණු අර්ථය, සාමාන්‍ය ප්‍රසංග වේදිකාවක ගායනා කළ ගීතයක සීමාව ඉක්මවා ගියේය.
ඒ නිසා ඇගේ මරණය පිළිබඳ කතා කිරීමේදී ඇය ලබාගත් සම්මාන සංඛ්‍යාව පමණක් සලකා බැලීම ප්‍රමාණවත් නොවේ. ඇය කොළඹ කොටහේනේ දුෂ්කර පසුබිමකින් පැමිණ මෙරට ප්‍රධානතම ගායන ශිල්පිනියක බවට පත් වූ ආකාරයත්, අමරදේව ඇතුළු විශිෂ්ට නිර්මාණකරුවන් සමඟ ගොඩනඟා ගත් සංගීතමය ගමනත්, පසුව ඇය සමාජ හා දේශපාලන ප්‍රශ්න සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ වූ ආකාරයත් එකට කියවා බැලිය යුතුය. නන්දා මාලනීගේ ජීවිත කතාව එවිට එක් ගායිකාවකගේ කලා ගමනකට වඩා පුළුල් කතාවක් බව පෙනේ. එය රටක සංගීත ඉතිහාසය වෙනස් වූ ආකාරය, කලාව සහ දේශපාලනය එකිනෙක හමුවූ ආකාරය සහ ජනතාවගේ අත්දැකීම් ගීතයකට ගෙන ආ හැකි ආකාරය පිළිබඳ කතාවකි. ඇයගේ මරණයෙන් පසු ඉතිරිවන වැදගත්ම ප්‍රශ්නයද එයයි. නන්දා මාලනී වැනි කලාකරුවෙකුගේ වටිනාකම අප මතක තබා ගන්නේ ඇය ලැබූ සම්මානවලින්ද, නැතිනම් ඇය ගැයූ ගීත අදටත් අපෙන් අසන ප්‍රශ්නවලින්ද?
.

'හැට දෙකේ වත්තේ' සිට වේදිකාව දක්වා
නන්දා මාලනීගේ ගීතවල මතු වූ සමාජ සංවේදීතාව තේරුම් ගැනීමට ඇයගේ ළමා කාලය දෙසද බැලිය යුතුය. 1943 අගෝස්තු 23 වැනිදා අලුත්ගම ලෙවන්දූව ප්‍රදේශයේ උපත ලැබූ නන්දා මාලනී පෙරේරා පසුව සිය පවුල සමඟ කොළඹ කොටහේනේ ‘හැට දෙකේ වත්තට’ පැමිණියාය. නව දෙනකුගෙන් යුත් පවුලක සිව්වැනි දරුවා වූ ඇය හැදී වැඩුණේ සීමිත ආදායමකින් පවුලේ වියදම් පවත්වාගෙන යාමට සිදු වූ පසුබිමකය.
ඇගේ පියා වූ වින්සන්ට් පෙරේරා ‘හයිඩ්‍රාමනි’ ආයතනයේ සන්නාලියෙකු ලෙස සේවය කළ අතර, පවුලේ වියදම් පියවා ගැනීම සඳහා නිවසේද කෝට් මැසීය. ඒවා විකිණීමට ගෙවල් ගාණේ යාම කුඩා නන්දාගේ ජීවිතයේ කොටසක් විය. ඇය පසුව තමන්ගේ ළමා කාලය ගැන කතා කළ අවස්ථාවක, පියාගේ රැකියාවත් එදා පවුල මුහුණ දුන් ආර්ථික තත්ත්වයත් සිහිපත් කළාය. “මගේ තාත්තා කෝට් බාසුඋන්නැහේ කෙනෙක්. පුංචි කාලේ අපට කන්න අඳින්න අඩු වුණාම දීපදුත්තමාරාමයේ නායක හාමුදුරුවෝ අපට උදව් කළ හැටි මට කවදාවත් අමතක වෙන්නේ නෑ” යනුවෙන් ඇය සඳහන් කර තිබුණි. පියා මැසූ කෝට් විකිණීමේදී ඇය මුහුණ දුන් අත්දැකීම්ද ඇගේ මතකයන් අතර විය. ඇතැම් නිවෙස්වලදී ඇයට ඇතුළට පැමිණීමට අවස්ථාව නොලැබුණු බවත්, දොරකඩ සිට කෝට් විකිණීමට සිදු වූ බවත් ඇය පසුව සිහිපත් කර තිබේ. ඇතැම් අවස්ථාවල විකුණූ භාණ්ඩවල මුදල් ලබා ගැනීමට නැවත නැවතත් එම නිවෙස්වලට යාමට සිදු වූ බවද ඇය කියා තිබුණි.

පාසල් ජීවිතයද එම ආර්ථික පසුබිමෙන් වෙන්ව නොතිබුණි. ලීයෙන් සාදන ලද කට්ට සෙරෙප්පු පැළඳ පාසල් ගිය ඇයගේ සෙරෙප්පුවලින් නැඟුණු ශබ්දය නිසා මිතුරන් ඇයට ‘කට්ටයා’ යන අන්වර්ථ නාමය පටබැඳ තිබුණි. එම අත්දැකීම පසුව රටම හඳුනාගත් ගායිකාවකගේ ජීවිතයේ සුළු සිදුවීමක් ලෙස පෙනී ගියද, ඇය තම අතීතය ගැන කතා කරන අවස්ථා දෙස බැලූ විට එය ඇය කිසිදා සඟවා නොගත් ජීවිත පසුබිමක් බව පෙනේ.
ඒ අතීතය ගැන ඇය රාජ්‍ය නායකයන් ඉදිරියේ පවා විවෘතව කතා කළ අවස්ථා තිබුණි. එක් උත්සවයකදී “කොටහේනේ හැට දෙකේ වත්ත මගේ ගම. උප්පත්තියෙන්ම මට උරුම වෙලා තිබුණේ දුප්පත්කම විතරයි” යනුවෙන් ඇය සඳහන් කළ බව වාර්තා වී තිබේ. නන්දා මාලනීගේ පසුකාලීන කලා ජීවිතය දෙස බැලීමේදී වැදගත් වන්නේ ඇය දුෂ්කර පසුබිමකින් පැමිණි බව පමණක් නොවේ. තමන් පැමිණි පරිසරය සහ එහි මිනිසුන්ගේ ජීවිතය පිළිබඳ මතකය ඇය කිසිදා ප්‍රසිද්ධ ජීවිතයෙන් ඉවත් කර නොදැමීමය. එම කුඩා නිවසේ සිට කෝට් විකිණීමට ගිය දැරිය පසුව රටේ විශාලතම වේදිකාවල ගැයුවද, ඇගේ කතාබහ තුළින් මතුවූයේ තමන් පැමිණි තැන පිළිබඳ අමතක නොකළ කලාකාරිනියකගේ මතකයයි.

සරස්වතී මණ්ඩපයෙන් ‘රන්මුතු දූව’ දක්වා
නන්දා මාලනීගේ සංගීත ගමනේ මුල් පියවර සටහන් වන්නේ කොටහේනේ ගුණානන්ද විදුහලෙනි. එහිදී ඇයගේ පන්ති භාර ගුරුතුමිය වූ මාග්‍රට් පෙරේරා මහත්මිය ඇයගේ ගායන හැකියාව හඳුනාගෙන ඉදිරියට යාමට මඟ පෙන්වා තිබේ. එම මඟපෙන්වීමෙන් පසුව ඇය ලංකා ගුවන්විදුලියේ කරුණාරත්න අබේසේකර සහ සරත් විමලවීර සම්බන්ධ වූ ‘සරස්වතී මණ්ඩපය’ වැඩසටහනට එක්විය. මුල් අවස්ථාවලදී ඇයට ලැබුණේ තනිව ගී ගැයීමට වඩා අනෙක් ගායක ගායිකාවන් සමඟ අත්වැල් ගායනයට එක්වීමේ අවස්ථාවයි. එහෙත් ඇය පසුව සිහිපත් කර තිබූ පරිදි, තමන්ට දිනක තනිව ගීයක් ගැයීමට අවස්ථාව ලැබෙනු ඇතැයි යන අරමුණ ඇය තුළ තිබුණි. එම අවස්ථාව වැඩි කාලයක් නොගොස් උදා විය. අශෝක කොළඹගේ රචනා කළ, ඩී.ඩී. ඩැනී සංගීතවත් කළ “බුදු සාදු බුදු සාදු මම සඳුන් ගසක් වෙන්නම්” ගීතය හරහා ඇය ගුවන්විදුලියේ ඒකල ගායනයකට එක්විය. ළමා ගීතයකින් ඇරඹුණු එම ගමන ඉතා ඉක්මනින් සිනමා සංගීතය දක්වා විහිද ගියේය.

1961 වසරේදී නිකුත් වූ ‘රන්මුතු දූව’ චිත්‍රපටය එහි වැදගත් හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයකි. පණ්ඩිත් අමරදේවයන්ගේ සංගීත අධ්‍යක්ෂණය යටතේ නාරද දිසාසේකර සමඟ “ගලන ගඟකි ජීවිතේ” ගීතය ගායනා කිරීමට නන්දා මාලනීට අවස්ථාව ලැබුණි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම වර්ණ චිත්‍රපටය ලෙස සැලකෙන ‘රන්මුතු දූව’ සමඟ සම්බන්ධ වූ ඇයගේ සිනමා පසුබිම් ගායන ගමනේද වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එම ගීතය වෙනුවෙන් ඇයට සිය පළමු සරසවි සම්මානය හිමි විය. ඒ වන විට ඇයගේ ජීවිතය සහ පසුව ගොඩනැඟුණු ජාතික මට්ටමේ කලා ජීවිතය අතර තිබූ දුර තේරුම් ගැනීමට ඇයගේ පසුබිමද වැදගත්ය. කොටහේනේ හැට දෙකේ වත්තේ ජීවත් වූ දැරියක් ලෙස ගෙවල් ගාණේ ගොස් තම පියා මැසූ කෝට් විකිණූ ඇය, වසර කිහිපයකින් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන පෙළේ සංගීතඥයන් සමඟ චිත්‍රපට ගී ගායනා කරන තැනට පැමිණියාය. එහෙත් ‘රන්මුතු දූව’ ඇයගේ ගමනේ අවසානයක් නොවීය. ඉන් පසුව පණ්ඩිත් අමරදේවයන් සමඟ ඇය ගොඩනඟා ගත් නිර්මාණාත්මක සම්බන්ධය, ඇයගේ ගායන අනන්‍යතාව තවදුරටත් වෙනස් කළේය. එතැනින් නන්දා මාලනීගේ ගමන ගුවන්විදුලි ළමා ගීතයකින් ඔබ්බට ගොස්, සිංහල සුභාවිත ගීතයේ වැදගත් පරිච්ඡේදයකට ඇතුළු විය.

අමරදේව සමඟ ගොඩනැඟුණු සංගීත ගමන
‘රන්මුතු දූව’ හරහා සිනමා ගායනයට පැමිණීමෙන් පසු නන්දා මාලනීගේ සංගීත ගමන තවත් වැදගත් අදියරකට පිවිසියේ පණ්ඩිත් අමරදේවයන් සමඟ ගොඩනැඟුණු නිර්මාණාත්මක සම්බන්ධතාවයත් සමඟය. ගුවන්විදුලියේ ‘මධුවන්තී’ වැනි වැඩසටහන් හරහා දෙදෙනා එක්ව කළ නිර්මාණ, නන්දා මාලනීගේ ගායන හැකියාව වැඩිදියුණු වීමත් සමඟ සිංහල සුභාවිත ගීතයේ වෙනස් මාවතක් වර්ධනය වීමටද දායක විය.
මෙම කාලය තුළ නිර්මාණය වූ ගී අතර ‘සන්නාලියනේ’ විශේෂ අවධානයක් දිනා ගත් ගීයකි. සරෝජිනී නායිදුගේ කාව්‍ය නිර්මාණයක් ඇසුරින් මහගම සේකරයන් රචනා කළ එම ගීතයට අමරදේවයන් සංගීතය සපයා තිබේ. නන්දා මාලනීගේ ගායනය, එහි පද සහ සංගීතය සමඟ එක්ව එම ගීතයට වෙනම අනන්‍යතාවක් ලබා දුන්නේය.

එහෙත් නන්දා මාලනීගේ ගමන නිර්මාණාත්මක දක්ෂතාව මත පමණක් නතර වූයේ නැත. ඇය සංගීතය පිළිබඳ විධිමත් අධ්‍යාපනයක් ලබා ගැනීමටද යොමු වූවාය. ඉන්දියාවේ ලක්නව්හි භාත්ඛණ්ඩේ සංගීත විද්‍යාලය වෙත ගොස් සංගීතය හැදෑරූ ඇය සංගීත විශාරද උපාධිය ලබාගත්තාය. එය වෘත්තීය ගායිකාවක ලෙස ඇය ගොඩනඟා ගත් පදනමට ශාස්ත්‍රීය මානයක්ද එක් කළේය. පසුව ඇයට ශ්‍රී ලංකාවේ සෞන්දර්ය විශ්වවිද්‍යාලය විසින් ගෞරව ආචාර්ය උපාධියක්ද පිරිනමා තිබේ. මේ සියල්ලෙන් පෙනී යන්නේ ඇයගේ ගායන ජීවිතය ජනප්‍රියත්වය මත පමණක් ගොඩනැඟුණු එකක් නොවන බවය. ගුවන්විදුලි වැඩසටහන්, සිනමා ගීත, ප්‍රවීණ සංගීතඥයන් සමඟ කළ නිර්මාණ සහ විධිමත් සංගීත අධ්‍යාපනය යන කරුණු කිහිපයක් එකට එකතු වී ඇයගේ අනන්‍යතාව ගොඩනැඟී තිබුණි.
මෙම සංගීතමය පසුබිම පසුව ඇය ගත් සමාජීය හා දේශපාලනික ස්ථාවරයන් තේරුම් ගැනීමටද වැදගත් වේ. ජනප්‍රිය ගායිකාවක ලෙස පමණක් නොව, තමන් ගායනා කරන දේ පිළිබඳ අවබෝධයක් සහ සංගීත විනයක් ඇති ශිල්පිනියක ලෙස ඇය ගොඩනැඟුණු පසු, ඇගේ ගීතය විනෝදාස්වාදයෙන් ඔබ්බට ගොස් සමාජය සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ වීමට පටන් ගත්තේය. ඒ වෙනස වඩාත් පැහැදිලිව දක්නට ලැබෙන්නේ පසුව බිහි වූ ‘පවන’ නිර්මාණ සමඟය.

‘පවන’ සමඟ ගීතය දේශපාලනික වූ හැටි
නන්දා මාලනීගේ සංගීත ජීවිතයේ සමාජ හා දේශපාලනික මැදිහත්වීම වඩාත් පැහැදිලිව දක්නට ලැබෙන්නේ ‘පවන’ නිර්මාණ මාලාව සමඟය. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාව දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් සහ දැඩි සමාජ අස්ථාවරත්වයෙන් පීඩා විඳිමින් සිටි කාලයකි. තරුණයන් අතුරුදන්වීම, මර්දනය සහ ඒ පිළිබඳව ප්‍රසිද්ධියේ කතා කිරීමට තිබූ බිය සමාජයේ සැලකිය යුතු කොටසක් තුළ පැවති බව එම යුගය පිළිබඳ වාර්තා පෙන්වා දෙයි. එම පසුබිම තුළ නන්දා මාලනී ගැයූ ගීත කිහිපයක් එදා සමාජයේ පැවති වේදනාවට වචන ලබා දුන්නේය. “යදමින් බැඳ විලංගුලා - මගේ පුතා රැගෙන යන්න” වැනි පදවැල් තුළින් මතු වූයේ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් පවුල්වලට සිදුවන බලපෑමයි. ගීතය හරහා එම අත්දැකීම මහජන අවකාශයට ගෙන ඒම, එය ගායනයක සීමාව ඉක්මවා යන අවස්ථාවක් බවට පත් කළේය.එම කාලයේ බොහෝ දෙනෙකු ප්‍රසිද්ධියේ සාකච්ඡා කිරීමට පසුබට වූ කරුණු නන්දා මාලනී ගීත මඟින් මතු කළාය. ඒ හේතුවෙන් ‘පවන’ ඇගේ ගීතමය ගමනේ පමණක් නොව, ඇයගේ සමාජ මැදිහත්වීමේද වැදගත් අවස්ථාවක් බවට පත්විය.
ඇයගේ දේශපාලනික ස්ථාවරය මාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රය තුළද බලපෑමකට ලක් වූ බවට සඳහන් වන සිදුවීම් තිබේ. ස්වාධීන රූපවාහිනී සේවයේ, නන්දා මාලනී මෙහෙයවූ ‘සුවඳ පද්ම’ ළමා වැඩසටහන සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන බලපෑමක් එල්ල වූ බව ඇය පිළිබඳ පළ වූ වාර්තා සඳහන් කරයි. එවකට ඇයව වැඩසටහනෙන් ඉවත් කරන ලෙස නියෝගයක් ලැබුණු බවටද සඳහන් වේ. නන්දා මාලනීගේ කලා ජීවිතය දෙස බැලීමේදී ‘පවන’ වැදගත් වන්නේ මේ පසුබිම තුළය. ඇය ගායනා කළ දේශපාලනික ගීත පසුකාලීනව ශ්‍රී ලංකාවේ එම කාලය පිළිබඳ සාකච්ඡාවේ කොටසක් බවට පත් විය. ඒවායේ වටිනාකම අද තීරණය කළ යුත්තේ ඇය කිසියම් පාලනයකට විරුද්ධ වූ නිසා පමණක් නොව, එම ගීත තුළින් එදා සමාජයේ බිය, වේදනාව සහ අසාධාරණය කොපමණ දුරට ප්‍රකාශ වූවාද යන්න සලකා බැලීමෙනි. එබැවින් නන්දා මාලනීගේ ‘පවන’ පිළිබඳ කතාව, ගායිකාවකගේ දේශපාලන මතයක් පිළිබඳ පමණක් වූ කතාවක් නොවේ. එය කලාවට දේශපාලන බලපෑමක් එල්ල වන විට කලාකරුවෙකුගේ හඬ සමාජයේ කෙතරම් වැදගත් විය හැකිද යන්න පිළිබඳවද විමසිය හැකි අවස්ථාවකි.

ජනප්‍රියත්වය අතරත් සරල ජීවිතයක්
නන්දා මාලනීගේ දිගු කලා ජීවිතය තුළ ඇයට ලැබුණු ජනප්‍රියත්වය ඉහළ ගියත්, ඇයගේ පෞද්ගලික ජීවන රටාව සම්බන්ධයෙන් සඳහන් වන්නේ වෙනස් චිත්‍රයකි. ප්‍රසිද්ධ උත්සවවලදී පවා ඇය බොහෝවිට දැකගත හැකි වූයේ සුදු සාරියකින් සහ සරල කොණ්ඩා විලාසිතාවකිනි. ඇයගේ පෙනුමට වඩා ඇය පැමිණෙන විට අවධානය යොමු වූයේ ඇගේ ගායනය සහ කලා ජීවිතයටය. ඇය සතුව තිබූ ජනප්‍රියත්වය සහ ආර්ථික හැකියාව පිළිබඳවද ඇය පසුකාලීනව සරලව කතා කර තිබුණි. “අද මට සල්ලි තියෙනවා කියලා මගේ ජීවිතේ ලොකු වෙනසක් වෙලා නෑ” යනුවෙන් ඇය සඳහන් කර තිබීම, තමන්ගේ ජීවන රටාව පිළිබඳ ඇය දැරූ අදහසක් ලෙස දැක්විය හැකිය.
ඇගේ නිර්මාණ අතරින් “පූජාසනයේ ඔබ හිඳුවා ඔබට පුදන මේ ලෝකයමයි - හෙට ඔබට එරෙහි වී නැඟිටින්නේ” යන පදවැල්ද විශේෂ අවධානයක් දිනා ගනී. ජනප්‍රියත්වය, ප්‍රසිද්ධිය සහ මහජන ප්‍රසාදය ස්ථිර දේවල් නොවන බව එම ගීතයේ පදවලින් මතු කෙරෙන අදහසයි. එය ඇගේ පෞද්ගලික ජීවිතය සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ කර දැක්වීමට පෙර, ගීතයේ පද රචනය සහ එහි සමාජීය අර්ථය වෙනම සලකා බැලීම වඩාත් නිවැරදිය.
කෙසේ වෙතත්, දශක ගණනාවක් පුරා රටේ ප්‍රධාන පෙළේ ගායිකාවක් ලෙස සිටියදීත් ඇයගේ ප්‍රසිද්ධ ප්‍රතිරූපය තුළ දැකිය හැකි සරල බව ඇය පිළිබඳව කතා කරන බොහෝ දෙනා සඳහන් කරන කරුණකි. එම සරල ජීවන රටාවත්, තමන් පැමිණි පසුබිම ගැන විවෘතව කතා කිරීමත්, ඇය ගොඩනඟා ගත් මහජන ප්‍රතිරූපයේ වැදගත් කොටසක් බවට පත්ව තිබේ.

පිළිගැනීමෙන් එහා ගිය නන්දා මාලනීගේ උරුමය

නන්දා මාලනීගේ දිගු කලා ජීවිතය තුළ ඇයට ලැබුණු රාජ්‍ය සහ ආයතනික පිළිගැනීමද සැලකිය යුතුය. ඇය ලබාගත් සම්මාන රැස අතර සරසවි සහ ජනාධිපති සම්මානද ඇතුළත් වේ. එම පිළිගැනීමේ තවත් සුවිශේෂී අවස්ථාවක් වූයේ 2025 අගෝස්තු 23 වැනිදා, ඇයගේ 82 වැනි ජන්ම දිනය නිමිත්තෙන් ශ්‍රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාවේ නවවැනි මැදිරිය “ආචාර්ය නන්දා මාලිනී මැදිරිය” ලෙස නම් කිරීමයි. එම මැදිරිය ඇයගේ ගායන දිවියේ මුල් අවස්ථා සමඟ සම්බන්ධ වීම නිසා මෙම උපහාරයට වෙනම අර්ථයක්ද තිබුණි.
එහෙත් නන්දා මාලනීගේ උරුමය සම්මාන හෝ රාජ්‍ය උපහාරවලින් පමණක් මැනිය නොහැක. ඇය සමඟ වැඩ කළ ගීත රචකයන්, සංගීතඥයන් සහ අනෙකුත් කලාකරුවන්ගේ මතකයන් තුළද ඇයගේ කලා ජීවිතය පිළිබඳ වෙනම සාක්ෂි තිබේ. නන්දා මාලනීගේ ගීත පමණක් ඉතිරිවීම නොව, ඇය සමඟ වැඩ කළ හා ඇයගෙන් ඉගෙනගත් පරම්පරා හරහා එම සංගීත භාවිතය ඉදිරියට යාමද වැදගත්ය.

ඒ අතරම, ඇයගේ දේශපාලනික හා සමාජීය ගීත තවදුරටත් කියවා බැලිය යුතුය. ‘පවන’ වැනි නිර්මාණ බිහි වූ පසුබිම, ඒවා මතු කළ මානව අත්දැකීම් සහ එදා සමාජයේ පැවති බිය හා පීඩනය අද ඉතිහාසයට පමණක් අයත් කරුණුද යන්න විමසීම වැදගත්ය. කලාකරුවෙකුගේ උරුමය සුරැකීම යනු ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ගීත නැවත ගායනා කිරීම පමණක් නොව, එම ගීත බිහි කළ සමාජ පසුබිමත් තේරුම් ගැනීමය.
කොටහේනේ හැට දෙකේ වත්තේ සිට ගුවන්විදුලි මැදිරිය දක්වාත්, එතැනින් සිනමා සංගීතය, සුභාවිත ගීතය සහ දේශපාලනික ගීත දක්වාත් පැමිණි නන්දා මාලනීගේ ගමන එක රේඛාවකින් විස්තර කළ හැකි එකක් නොවේ. එය දශක ගණනාවක් පුරා මෙරට සමාජය, කලාව සහ දේශපාලනය වෙනස් වූ ආකාරය සමඟ බැඳුණු ගමනකි.
එබැවින් ඇය පිළිබඳ අවසන් විනිශ්චය සම්මාන සංඛ්‍යාවෙන් හෝ ජනප්‍රිය විරුදාවලියකින් කිරීම ප්‍රමාණවත් නොවේ. නන්දා මාලනී පිළිබඳ කතාව එතැනින් අවසන් වන්නේ නැත. ඇයගේ ගීතවලින් ඉතිරි වූ ප්‍රශ්නවලට සමාජය තවමත් ලබා දී ඇත්තේ කුමන පිළිතුරක්ද යන්න සොයා බැලීමෙන් පමණක් එම උරුමයේ සැබෑ බර තේරුම් ගත හැකිය.

ප්‍රදීප් රාජපක්ෂ