විශේෂාංග

ෆ්‍රීඩා කාලෝ යනු 20වන සියවසේ විශිෂ්ටතම කලාකාරිනියන් ගෙන් එක් අයෙකි. ඇයගේ ජීවිතය, කලාත්මක හැකියාව සහ දේශපාලනික අදහස් සියල්ලන්ම එකට එක්ව, විශේෂ හා බලවත් චරිතයක් නිර්මාණය කරයි. ෆ්‍රීඩා කාලෝ කලා, වේදනාව සහ සමාජය අතර ඇති ගැඹුරු සම්බන්ධතාවය අපට තේරුම් කර දෙයි.

සිතුවම් කලාවේ ආරම්භය

ෆ්‍රීඩා කාලෝ 1907 ජූලි 6 වන දින කොයෝකාන් හි උපත ලැබුවා ය. ඇයගේ ළමා කාලය සරල නොවීය; ඇය කුඩා වියේදී ම රෝගවලට මුහුණ දුන්නා ය. වඩාත්ම තීරණාත්මක සිදුවීම වන්නේ 1925 දී සිදු වූ බස් අනතුරකි. එම අනතුරින් ඇය බරපතළ තුවාල ලැබූ අතර, දිගු කාලයක් ඇඳේ විවේක ගැනීමට සිදු විය. එම කාලය තුළ ඇය සිතුවම් ඇඳීම ආරම්භ කළාය. මෙය ඇගේ කලා ජීවිතයේ ආරම්භය විය.

විවාහයේ අත්දැකීම් සිත්තමට

ෆ්‍රීඩා කාලෝ සිතුවම්වල විශේෂත්වය වන්නේ, ඇයගේ ම ජීවිතය එහි මූලික විෂය වීමයි. ඇය බොහෝවිට ස්වයං පිංතූර (self portraits) ඇඳි අතර, ඒවා තුළ ඇයගේ ශාරීරික වේදනාව, මානසික කනගාටුව සහ ඇයගේ අනන්‍යතාවය නිරූපණය වේ. උදාහරණයක් ලෙස, The Two Fridas යන සිතුවම තුළ, ඇයගේ ද්විත්ව අනන්‍යතාවය—මෙක්සිකානු හා යුරෝපීය පෙන්වා දෙයි. ඇයගේ පෞද්ගලික ජීවිතය ද බොහෝ විට ඇගේ කලාව සමඟ බැඳී තිබුණි. ඇය විවාහ වූයේ ප්‍රසිද්ධ චිත්‍ර ශිල්පියෙකු වන ඩියාගෝ රිවේරා සමඟය. ඔවුන්ගේ සම්බන්ධතාවය ආදරයෙන් පිරිපුන් වූවක් වුව ද, එය සංකීර්ණ හා අභියෝගාත්මක එකක් විය. එම අත්දැකීම් ද ඇයගේ සිත්තම් තුළ ප්‍රකාශ විය.

ජීවිතය ම විප්ලවවාදි කලා කෘතියක් ලෙස...

දේශපාලනික වශයෙන්, ෆ්‍රීඩා කාලෝ කොමියුනිස්ට්වාදයට අධික වශයෙන් කැමති වූ අතර, ඇය Mexican Communist Party සමඟ සම්බන්ධ වූවා ය. ඇයගේ සිත්තම් සහ ලිපි තුළ, සමාජ අසාධාරණය, පංති භේදය සහ මනුෂ්‍ය අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ දැඩි අවධානයක් පෙන්වයි. ඇයගේ කලා කෘති හරහා, ඇය සමාජය පිළිබඳ විවේචනයක් ඉදිරිපත් කරමින්, මනුෂ්‍යත්වය පිළිබඳ ගැඹුරු ප්‍රශ්න ඉදිරිපත් කළා ය. ෆ්‍රීඩා කාලෝ යනු සාමාන්‍ය කලාකාරිනියක් නොව, ඇයගේ ජීවිතයම විප්ලවවාදි කලා කෘතියක් විය. ඇයගේ වේදනාව, ආදරය, දේශපාලනය සහ අනන්‍යතාවය සියල්ලන්ම එකට එක්ව, ලෝකයට අමතක නොවන කලා සම්ප්‍රදායක් උරුම කර දී ඇත. අද දිනත්, ඇයගේ කලා කෘති සහ අදහස් ලොව පුරා ජනතාවට නිවැරැදි දැක්මක් ලබා දෙයි.

ෆ්‍රීඩා කාලෝ විසින් 1930 දශකයේ එක්සත් ජනපදය සිට ලියා ඇති මෙම ප්‍රකාශය, ඇගේ දේශපාලනික හා මනුෂ්‍යවාදී අදහස් පැහැදිලි කරන වැදගත් සටහනක් ලෙස හැඳින්විය හැක. “කොමියුනිස්ට්වාදය තුළින් පමණක් අපට මිනිසුන් විය හැකි බව…” යනුවෙන් ඇය පවසන්නේ, සමාජයේ පවතින අසාධාරණත්වය පිළිබඳ දැඩි විවේචනයන් සහ විකල්පයක් ලෙස කොමියුනිස්ට්වාදය පිළිගැනීමකි. මෙම ප්‍රකාශය ඉදිරිපත් වූ ඓතිහාසික පසුබිම වැදගත්ය. 1930 දශකය යනු මහා අවපාතය (Great Depression) සමයයි. එම සමයේ ආර්ථික විෂමතාව සහ දුප්පත්කම දැඩි ලෙස වර්ධනය වූයේය. මෙවැනි පසුබිමක, ධනවාදය මිනිසා ගේ මූලික අවශ්‍යතා පවා සපුරාලීමට අසමත් වූ පද්ධතියක් ලෙස බොහෝ දෙනාට පෙනී ගියේය. ෆ්‍රීඩා කාලෝගේ අදහස එම සමාජ ආර්ථික තත්ත්වයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස හඳුනාගත හැකි ය.

කොමියුනිස්ට්වාදය මිනිසා ගේ ගෞරවය නැවත ස්ථාපනය කරන මාර්ගයකි

“මිනිසුන් වීම” යන අදහස මෙහි මූලික තේමාවකි.ෆ්‍රීඩා කාලෝට අනුව, මිනිසාගේ සත්‍ය මනුෂ්‍යත්වය ප්‍රකාශ වන්නේ සමානත්වය, සාධාරණත්වය සහ එකමුතුව පවතින සමාජයකි. ධනවාදී පද්ධතිය තුළ, මිනිසා බොහෝවිට භාණ්ඩයක් හෝ ශ්‍රම බලයක් ලෙස පමණක් සැලකෙන අතර, එය මනුෂ්‍යත්වය අහිමි කිරීමක් ලෙස ඇය දක්වයි. එයට විරුද්ධව, කොමියුනිස්ට්වාදය මිනිසා ගේ ගෞරවය නැවත ස්ථාපනය කරන මාර්ගයක් ලෙස ඇය දකින්නේය.මෙම ප්‍රකාශය තුළ දේශපාලනික විශ්වාසයක් පමණක් නොව, හැඟීම්බර ගැඹුරක් ද පවතී. ෆ්‍රීඩා කාලෝගේ ජීවිතයම වේදනාව, රෝග සහ සමාජ අභියෝග වලින් පිරුණු එකක් වූ අතර, ඇයගේ කලාකෘති සහ ලිපි තුළ එම අත්දැකීම් දේශපාලනික අදහස් සමග මිශ්‍ර වී ඇත. එම නිසා, ඇය ගේ මෙම අදහස කෙරෙහි කලාත්මක හා ආත්මීය පදනමක් ද තිබේ. මෙම ප්‍රකාශය සම්පූර්ණයෙන්ම දේශපාලන ප්‍රකාශයක් ලෙස පමණක් නොව, මනුෂ්‍යත්වය පිළිබඳ ප්‍රශ්ණාර්ටයක් ලෙස ද දැක්විය හැකි ය. “මිනිසා කවුරුන්ද?” සහ “සත්‍ය මනුෂ්‍ය ජීවිතය යනු කුමක්ද?” යන ප්‍රශ්න සඳහා ඇය දෙන පිළිතුර කොමියුනිස්ට්වාදය තුළ සොයාගත හැකි බවයි. ෆ්‍රීඩා කාලෝ ප්‍රකාශ කළ “කොමියුනිස්ට්වාදය තුළින් පමණක් අපට මිනිසුන් විය හැකි බව…” යන අදහස, සමාජ සාධාරණත්වය, සමානතාව සහ මනුෂ්‍යත්වය පිළිබඳ ගැඹුරු දේශපාලන දැක්මක් විවරණය කරයි.

කොමියුනිස්ට්වාදය යනු

ලෝකය දිගු කාලයක් පුරා පංතිවලට බෙදී තිබුණි. ධනය හිමි අය සහ ධනය නැති අය අතර ඇති විෂමතාවය, මිනිසාගේ මනුෂ්‍යත්වයම හරහා බිඳ වැටෙන ආකාරයට විකාශනය විය. මෙම සමාජ ආකෘතිය තුළ, මිනිසා තවදුරටත් මිනිසකු නොව, වාණිජ භාණ්ඩයක් බවට පත්වේ. මෙවැනි පසුබිමක, කොමියුනිස්ට්වාදය පෙන්වා දෙන්නේ මනුෂ්‍යත්වය නැවත සොයා ගැනීමට හැකි එකම මාර්ගය ලෙස ය. කොමියුනිස්ට්වාදය යනු සමාජය තුළ පවතින පංති භේදයන් අවසන් කරමින්, සමානත්වය හා සාධාරණත්වය පිහිටුවීමේ උත්සාහයකි. කාල් මාක්ස් සහ ෆෙඩ්රික් එංගල්ස් විසින් පෙන්වා දී ඇති පරිදි, ඉතිහාසය යනු පංති සටනක කතාවකි. එම සටන අවසන් වන්නේ, කම්කරු පංතිය තම අයිතිවාසිකම් ලබා ගන්නා විටය. කොමියුනිස්ට්වාදය මිනිසාගේ මූලික අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ අවධානය යොමු කරයි ආහාර, නිවාස, අධ්‍යාපනය සහ සෞඛ්‍ය සේවාවන්. මෙම අයිතිවාසිකම් සියලුම මිනිසුන්ට සමානව ලබා දීමෙන් පමණක්, සත්‍ය මනුෂ්‍යත්වය වර්ධනය විය හැකි බව එය අවධාරණය කරයි. කොමියුනිස්ට්වාදය යනු ආර්ථික පද්ධතියක් පමණක් නොව, මනුෂ්‍යත්වය නැවත සොයා ගැනීමට උත්සාහ කරන සංස්කෘතික හා ආත්මීය ගමනක් ලෙස ද දැක්විය හැකි ය. මිනිසා මිනිසෙකු ලෙස ජීවත් විය හැක්කේ, ඔහු හෝ ඇය වෙනත් මිනිසුන් සමග සමාන ලෙස, ගෞරවයෙන් සහ සාධාරණයෙන් ජීවත් වන විට පමණි.

Mohamed Shakir Aslam