විචාර
වැරදිකරුවන්ට දඬුවම් දීම පමණක් රටක් දියුණු කිරීමට ප්රමාණවත් නොවේ – මිලින්ද මොරගොඩ
‘’2022 වසරේ සිදු වූ ආර්ථික බිඳවැටීමෙන් පසුව, මෙරට පුරවැසියන් තුළ දුෂණයට හා දේශපාලන පාලනයට එරෙහිව දැඩි කෝපයක් හා වගවීමක් (Accountability) ඉල්ලා සිටීමේ ප්රවණතාවයක් නිර්මාණය වී ඇතත්, වරදකරුවන් නීතිය හමුවට පැමිණවීම පමනක් රටක සංවර්ධන උපායමාර්ගයක් නොවන බව පැත්ෆයින්ඩර් පදනමේ නිර්මාතෘ මිලින්ද මොරගොඩ පෙන්වා දෙයි.
ඔහු මෙම අදහස් පළ කරන්නේ “Dailymirror” පුවත්පතට විශේෂ ලිපියක් යොමු කරමින් වන අතර, අතීතයේ සිදු වූ වැරදි වලට නඩු පැවරීමෙන් පමණක් රට ගොඩනැන්විය නොහැකි වන්නේ , මෙම අර්බුදයේ මුල් දිවෙන්නේ පුද්ගලයන්ගේ වැරදි හැසිරීම්වලට වඩා ඔබ්බට ගිය, නිදහසින් පසු බිහි වූ රාජ්ය ව්යුහය සහ 1948 සිට අඛණ්ඩව එකතු වූ ඓතිහාසික සාධක වෙත බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
දූෂණය: හේතුව, රෝග ලක්ෂණය සහ ප්රතිඵලය
රටක දූෂණය වැරදි ගමන් මඟට දායක විය හැකි නමුත් එය පමණක් මුළු ගමන් මග තීරණය කරන්නේ නැති බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. ශ්රී ලංකාවට වඩා දූෂණ දර්ශන වල ඉහළින් සිටින රටවල් දිගින් දිගටම වර්ධනය වෙමින්, ආයෝජන ආකර්ෂණය කරගනිමින් සහ දරිද්රතාවය අඩු කරමින් ඉදිරියට යයි. සාර්ථක ආර්ථිකයන් කැපී පෙනෙන්නේ දූෂණය නොමැතිකම නිසා පමණක් නොව, ශක්තිමත් ආයතන, විශ්වසනීය සාර්ව ආර්ථික කළමනාකරණය සහ බලයට ඇති සමීපත්වයට වඩා ඵලදායිතාවයට මුල් තැන දෙන ආර්ථික ව්යුහයක් පැවතීම නිසාය.
මිලින්ද මොරගොඩ පෙන්වාදෙන ව්යුහාත්මක කරුණු :
නිදහසින් පසු ශ්රී ලංකාව අඛණ්ඩ දේශපාලන අස්ථාවරත්වයන්, දකුණේ කැරලි දෙකක්, දශක තුනකට ආසන්න බෙදුම්වාදී යුද්ධයක්, 2004 සුනාමි ව්යසනය, පාස්කු ඉරිදා ප්රහාරය සහ කොවිඩ්-19 වසංගතය වැනි පෙර නොවූ විරූ කඩාවැටීම්වලට මුහුණ දුන්නේය.
මෙම සෑම සිදුවීමක්ම රාජ්යයේ මූල්ය, ආයතන සහ දිගුකාලීන සැලසුම්කරණ හැකියාවන් මත දැඩි පීඩනයක් එල්ල කළේය. මෙයින් එකක්වත් තනිවම ආර්ථික අර්බුදයට හේතු වූයේ නැත. නමුත් ඒවා සියල්ල එකතු වී රටේ මූල්ය අවකාශය පටු කර, ආර්ථික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව දුර්වල කර, සංවර්ධන ගමන් මඟ නැවත නැවතත් අඩාල කළේය.
මේ පසුබිම මධ්යයේ, විවිධ දේශපාලන පක්ෂවලින් සමන්විතව බලයට පත් වූ රජයන් ආර්ථිකය තුළ රාජ්යයේ භූමිකාව තවදුරටත් පුළුල් කිරීමට කටයුතු කළේය.
රාජ්යය පුළුල් වීම සහ පරාධීනත්වයේ තර්කනය
කාලයත් සමඟ රාජ්යය නියාමකයෙකු පමණක් නොව, රැකියා සපයන්නා, නිෂ්පාදකයා, බෙදාහරින්නා සහ අවස්ථාවන් ලබා දෙන්නා බවටද පත් විය.
රාජ්ය අංශයේ රැකියා ක්රමයෙන් පුළුල් විය. රජය පළමු සහ අවසාන රැකියා සපයන්නා බවට පත් විය. රාජ්ය ව්යවසායන් (SOEs) බහුල වූ අතර, ඒවායින් බොහොමයක් දිගින් දිගටම මූල්ය බරක් බවට පත් විය. සහනාධාර ක්රම පුළුල් විය. සුභසාධන කැපවීම් වැඩි විය. දේශපාලන තරඟකාරිත්වය ගොඩනැඟුණේ රජයෙන් වැඩිපුර දේවල් ලබා දිය හැක්කේ කාටද යන්න මතය.
දශක ගණනාවක් තිස්සේ ශ්රී ලංකාව ජීවත් වූයේ තමන්ට ඔරොත්තු දෙන මට්ටමට වඩා ඉහළිනි
ආදායම මදි වූ විට, ණය ගැනීමෙන් එම හිඩැස පියවා ගත්තේය. ණය ගැනීමට නොහැකි වූ විට, ප්රතිසංස්කරණ කල් දැමීය. දිගුකාලීන ආර්ථික ගැලපීම්වලට වඩා කෙටිකාලීන දේශපාලන පැවැත්මට ප්රමුඛතාවය ලැබුණි.
එහි ප්රතිඵලය වූයේ, පද්ධතිමය පීඩනයක් එනතුරු සැඟවී තිබූ ආර්ථික දුර්වලතාවල සෙමින් සිදුවූ එකතුවයි. අවසානයේදී, ගණිතමය සත්යයට මුහුණ දීමට සිදු විය.
කාලයත් සමඟ එකතු වූ බැඳීම් පවත්වා ගැනීමට තරම් ප්රමාණවත් ඵලදායිතාවක්, අපනයනයක් හෝ ආයෝජනයක් ආර්ථිකය තුළින් උත්පාදනය වූයේ නැත.
දූෂණ විරෝධී රැල්ලේ සීමාවන්
අද වන විට පරීක්ෂණ සහ නඩු පැවරීම් සඳහා දැඩි මහජන සහයෝගයක් පවතී. වසර ගණනාවක දුෂ්කරතාවලින් පසුව, මෙම හැඟීම සම්පූර්ණයෙන්ම සාධාරණය. ඉතිහාසය පුරාම, ආර්ථික පීඩනයට ලක්වන සමාජයන් තම කලකිරීම දේශපාලන ප්රභූන් වෙත යොමු කරයි.
නමුත් අප හඳුනාගත යුතු මීට වඩා ගැඹුරු අවදානමක් ඇත.
ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය දිගු කලක් තිස්සේ හැඩගැසී ඇත්තේ රැකියා, සුභසාධනය, සහනාධාර සහ අර්බුදවලට ප්රතිචාර දැක්වීම ඇතුළු සෑම ප්රධාන ප්රශ්නයක්ම රජය විසින් විසඳිය යුතුය යන අපේක්ෂාව මතය. දේශපාලන තරඟකාරිත්වය ගොඩනැඟුණේ වඩාත් විශාල රාජ්ය මැදිහත්වීම් පිළිබඳ පොරොන්දු වටා ය.
2022 දී එම ආකෘතිය බිඳ වැටුණු විට, රාජ්යය සියල්ල විසඳිය යුතුය යන අපේක්ෂාව නැති වී ගියේ නැත.
එය හුදෙක් ස්වරූපය වෙනස් කළේය.
අද බොහෝ දෙනෙක් විශ්වාස කරන්නේ දේශපාලනඥයන් ප්රමාණවත් සංඛ්යාවකට නඩු පවරා දඬුවම් කළහොත් රට යථා තත්ත්වයට පත්වනු ඇති බවයි.
මෙය වැරදි වැටහීමකි
ආර්ථික අර්බුදයන් වැදගත් වෙනස්කම් එකිනෙකට පටලවා ගැනීමට ද හේතු වේ. දැඩි මූල්ය පීඩනයක සිටින පුරවැසියන් පෙරට වඩා සෝදිසියෙන් මහජන වියදම් දෙස බලයි. අතීතයේදී සාධාරණ, අත්යවශ්ය හෝ හුදෙක් අකාර්යක්ෂම යැයි සැලකූ වියදම් පවා දැන් දූෂණයේ ඇසින් දැකීමට පුළුවන. මෙම ප්රතිචාරය තේරුම් ගත හැකිය. කෙසේ වෙතත්, දූෂණය, නාස්තිය, වැරදි තීන්දු සහ තිරසාර නොවන ප්රතිපත්ති යන සියල්ලම එකක් නොවේ. මේවා අතර වෙනස හඳුනා ගැනීමට අපොහොසත් වන රටක්, තමන්ගේ ප්රශ්නවලට වැරදි රෝග විනිශ්චය කර වැරදි ප්රතිකාර නියම කිරීමේ අවදානමකට ලක් වේ.
දේශපාලනඥයන් යනු තේරී පත් වූ නියෝජිතයන් වන අතර, කාලයත් සමඟ ඔවුන් ප්රතිචාර දක්වන්නේ දේශපාලන පද්ධතිය තුළ නිර්මාණය වන දිරිගැන්වීම්වලටය. ඡන්දදායකයන් රැකියා, සහනාධාර සහ රාජ්ය ආරක්ෂාව අගය කළ සමාජයක, දේශපාලන තරඟකාරිත්වය රාජ්යය පුළුල් කිරීම වටා කැරකුණි. ඒ අර්ථයෙන් ගත් කල, දේශපාලන හිතවත්කම් ඉහළින් පමණක් පැටවූවක් නොවේ; එය පහළින් ආ අපේක්ෂාවන් මඟින් ද ශක්තිමත් විය. මෙම අන්යෝන්ය ශක්තිමත් වීම, අවසානයේදී තිරසාර නොවන ආකෘතියක් තහවුරු කිරීමට උපකාරී විය.
හෙට දිනයේදී සෑම දූෂිත නිලධාරියෙකුම ඉවත් කළද, ශ්රී ලංකාවට තවමත් එම මූලික ප්රශ්නවලටම මුහුණ දීමට සිදු වනු ඇත:
- රාජ්යයේ ප්රමාණය කෙතරම් විය යුතුද?
- පාඩු ලබන රාජ්ය ව්යවසායන් කීයක් ප්රායෝගිකව පවත්වාගෙන යා හැකිද?
- ආර්ථිකයට දරාගත හැකි රාජ්ය අංශයේ රැකියා ප්රමාණය කොපමණද?
- අපනයන පුළුල් කරන්නේ සහ විවිධාංගීකරණය කරන්නේ කෙසේද?
- විවිධ අංශ හරහා ඵලදායිතාව ඉහළ නංවන්නේ කෙසේද?
- දේශීය හා විදේශීය ආයෝජන වැඩි කරන්නේ සහ ආරක්ෂා කරන්නේ කෙසේද?
- කාර්යක්ෂමතාව සහ පරිමාණය අගය කරන ගෝලීය ආර්ථිකයක් තුළ ශ්රී ලංකාව තරඟ කරන්නේ කෙසේද?
මේවා නීතිමය ප්රශ්න නොවේ. මේවා ව්යුහාත්මක ප්රශ්න වේ. තවද නඩු පැවරීම්වලට වඩා මේවා රටේ අනාගතය තීරණය කරනු ඇත.
පරිපාලන අංශය අඩපණ වීමේ අවදානම
වගවීම අතිශයින් දේශපාලනීකරණය වීමේ තවත් අවධානය යොමු කළ යුතු ප්රතිඵලයක් තිබේ.
දැඩි ලෙස ධ්රැවීකරණය වූ පරිසරයක, දූෂණ විරෝධී නීති බලාත්මක කිරීම මත පමණක් අත්යවශ්යයෙන්ම යැපීම රාජ්යය තුළ අනපේක්ෂිත හැසිරීම් වෙනස්කම් ඇති කළ හැකිය.
අනාගත දේශපාලන සංක්රාන්ති සමයන්හිදී තමන් ගන්නා තීරණ වැරදි ලෙස අර්ථකථනය කරනු ඇතැයි බියෙන්, රාජ්ය නිලධාරීන්, නියාමකයින් සහ පරිපාලකයින් තීරණ ගැනීමට මැලි විය හැකිය.
එහි ප්රතිඵලය වන්නේ ක්රමයෙන් "කිසිවක් නොකර සිටීමේ" සංස්කෘතියක් බිහි වීමයි.
අනුමැතීන් ප්රමාද වේ. ව්යාපෘති ඇනහිටී. තීරණ පමා වේ. වගකීම් මඟහරියි.
වගවීම ලෙස ආරම්භ වන දේ, අවසානයේදී පරිපාලන අංශය අඩපණ වීමක් දක්වා වර්ධනය විය හැකිය.
ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත් වීම රඳා පවතින්නේ රාජ්යයට තීරණ ගැනීමට සහ ක්රියා කිරීමට ඇති හැකියාව මත බැවින් මෙය ඉතා වැදගත් වේ. ආයෝජකයින්ට ස්ථාවරත්වයක් අවශ්යය. යටිතල පහසුකම් සඳහා ක්රියාත්මක කිරීම් අවශ්යය. ප්රතිසංස්කරණ සඳහා ක්රියාවට නැංවීම් අවශ්යය. ක්රියා කළ නොහැකි රාජ්යයකට ආර්ථික වර්ධනයක් ඇති කළ නොහැක.
යෝජිත ප්රායෝගික ප්රතිසංස්කරණ
ශ්රී ලංකාව මෙම අර්බුදය නැවත ඇතිවීම වළක්වා ගැනීමට අවංකවම උත්සාහ කරන්නේ නම්, එය එකිනෙකාට දොස් පැවරීමේ දේශපාලනයෙන් මිදී ප්රතිසංස්කරණවල ආර්ථික විද්යාව දෙසට ගමන් කළ යුතුය. එහි අර්ථය නම්:
- ආර්ථිකය පාලනය කිරීමට වඩා මූලික පොදු සේවාවන් සැපයීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන රාජ්යයක්.
- පාඩු ලබන රාජ්ය ව්යවසායන් බරපතල ලෙස ප්රතිව්යුහගත කිරීම.
- දේශපාලන චක්රවලින් බැහැර වූ, කුසලතාව පදනම් කරගත් වෘත්තීය රාජ්ය සේවයක්.
- රැකියා සහ නවෝත්පාදන මෙහෙයවීම සඳහා පෞද්ගලික අංශයට වැඩි ඉඩක් ලබා දීම.
- ප්රතිප්රදානයට (යළි බෙදාහැරීමට) වඩා ඵලදායිතාව, අපනයනය සහ තරඟකාරිත්වය මත පදනම් වූ වර්ධන ආකෘතියක්.
- තිරසාර සංවර්ධනයක් සඳහා තමන් සතු ප්රතිපාදන තුළ ජීවත් විය යුතු බව වටහා ගැනීම.
මේවා දේශපාලන මතවාදයන් නොවේ. සීමිත මූල්ය අවකාශයක් සහ ඉහළ සංවර්ධන අභිලාෂයන් ඇති රටකට මේවා ප්රායෝගික අවශ්යතාවයන් වේ.
ශ්රී ලංකාවේ ඛේදවාචකය හුදෙක් දූෂණය පැවතීම පමණක් නොවේ. දූෂණය බොහෝ සමාජවල පවතී. ඛේදවාචකය නම්, දශක ගණනාවක් තිස්සේ රට විසින් තමන්ට දරාගත නොහැකි දේ පොරොන්දු වන රාජ්යයක් ගොඩනැඟීම, එම හිඩැස පියවීමට ණය ගැනීම සහ දේශපාලනිකව අපහසු වූ විට ප්රතිසංස්කරණ නැවත නැවතත් කල් දැමීමයි.
අද, වගවීමෙන් පමණක් මෙය විසඳනු ඇතැයි විශ්වාසයක් පවතී.
නමුත් එය එසේ නොවනු ඇත.
අවසන් නිගමනය
වගවීම අත්යවශ්ය වේ. නමුත් ශ්රී ලංකාව රාජ්යයේ ව්යුහය, ආර්ථිකය තුළ ඇති දිරිගැන්වීම් සහ නිදහසේ සිට දේශපාලන ජීවිතය හැඩගස්වා ඇති පරාධීනත්වයේ සංස්කෘතිය වෙනස් නොකරන්නේ නම්, කවුරුන් බලයේ සිටියත් මෙම විෂමාචාර චක්රය නැවත නැවතත් සිදුවනු ඇත.
එක් නායක කණ්ඩායමක් වෙනුවට තවත් කණ්ඩායමක් පැමිණෙනු ඇත. නමුත් මූලික බාධාවන් එලෙසම පවතිනු ඇත. එබැවින් ශ්රී ලංකාව ඉදිරියේ ඇති ප්රශ්නය අතීතය වෙනුවෙන් දඬුවම් ලැබිය යුත්තේ කවුද යන්න පමණක් නොවේ. එය රට වෙනස් අනාගතයක් ගොඩනැඟීමට සූදානම්ද යන්නයි.
yumal
newstube.lk වෙබ් අඩවියේ පළවන සියළු ප්රවෘත්ති සහ විශේෂාංග ආශ්රිතව කිසිවකුට හානිකර යමක් පළ වී ඇත්නම් ඒ අගතියට පත් පාර්ශවයට ඊට ප්රතිචාර දැක්වීමට ඇති අයිතියට අපි ගරු කරමු.
ඔබගේ ප්රතිචාර
